Son yıllarda yaşanan hızlı değişim ve artan rekabet çoğu şirket sahibini mutsuz ve tedirgin etse de, yeni koşulları fırsata dönüştüren şirket sayısı da oldukça fazladır. Aklımıza hemen gelen Google ve Starbucks örnekleri iş yapış modelleri ile fark yaratarak çok hızlı gelişim gösteren lider şirketler olmuşlardır.

15 Eylül 1997 tarihinde Larry Page ve Sergey Brin adlı 24 yaşındaki Stanford Üniversitesi öğrencilerinin, “google.com” adının haklarını almalarıyla başlayan süreç bir yıl sonra Page ve Brin’inCalifornia’daki bir evin garajında Google’ı şirketleştirmeleriyle devam etti.

Kısa sürede internet üzerinden bilgiye ulaşmada en çok kullanılan aramamotoru haline gelen Google’ı günde ortalama 500 milyon kişi ziyaret ediyor. 2004 yılında halka açılan Google’ın hisseleri başlangıçta 85dolardan satılırken bugün 525 dolara ulaşmış durumda. Google’ın borsadaki değeri ise 164 milyar dolar.

2006 yılında 13.4 milyar dolarlık gelire ulaşan Google, 3.7 milyar dolar da kar elde etti. Şu anda 30’larında olan Page ve Brin’in 16’şar milyar dolarlık servetleri bulunuyor. Yaklaşık 14 bin çalışanının zamanlarının yüzde 20’sini şirket için yeni fikirler üretmeye ayırmasını isteyen Google, bu sayede 2006 yılında video paylaşım sitesi YouTube ve reklam hizmeti sunan DoubleClick sitelerini devreye soktu. Google, Gmail adlı ücretsiz e-posta hizmeti de sunuyor.

1971 yılında yerel bir kahve dükkanı olarak kurulan ve sonradan kahve dağıtıcısı olan şirket 1990’lı yıllarda firmanın başına getirilen Howard Schulz ile değişim yaşamaya başlıyor. O zaman hedeflenen 500 dükkan ya da şube hayalci gibi gözükürken, 2005 yılında Starbucks 37 ülkede 10,741 şubeye sahiptir. Starbucks markası 21. yüzyılın en büyük 75 global markası arasında anılmaktadır. 2005 yılında Fortune tarafından 7. kez “çalışılabilecek en iyi 100 firma“ arasına seçilmiştir.

Örnekleri sadece yurt dışında aramaya gerek yok, ülkemizde de son yıllarda makalelere örnek olacak örnekler çıkmaktadır. İbrahim Mirmahmutoğulları’nın kurduğu Dizayn Grup, küçük bir atölye iken 10 yıl gibi kısa bir süre içinde 60 ülkeye ihracat yapan, Avrupa’ya know how satan, sürekli kendini geliştiren bir şirket haline geldi.

Yurt dışından hiç know how ve lisans satın almadılar. Kendi ARGE birimlerini kurdular ve bağımsız olarak teknoloji ürettiler. Know-how almadıkları için sabahlara kadar çalıştılar. Geniş bir teknik ekip kurdular. Her gün yeni bir şey öğrendiler. Aylar sonra artık kendilerine güvenleri tamdı. Dizayn Grup kurumsal, akademik eğitim almış, yıllardır küçük bir üniversite gibi çalışan bir firma haline geldi. Dizayn Grup, 8.Dünya Genç Girişimci İş Adamı Ödülünü ikinci kez Türkiye’ye getirmesiyle kamuoyunda tanındı.

Diğer bir örnek olan, GittiGidiyor.com ise, 1994 İTÜ Mimarlık mezunu iki genç tarafından 5 Şubat 2001 tarihinde faaliyete geçirilen bir projedir. İçerik için kendilerinin uğraşmayacakları, kullanıcıların oluşturacağı bir proje üzerine kafa yoruyorlardı. Tasarım 2001-2002 yılına kadar sürmüştü. Ancak tam bu dönemde kriz patlak verdi.

İş yavaş yavaş büyüyordu, ancak %20 büyüme bile küçük geliyordu, başa baş noktasına bile kolayca ulaşılmıyor. Hatrı sayılar meblalar ise 2003 sonunda elde ediliyordu. 2003 yılı Ağustos ayında ilk defa profesyonel eleman aldılar. O zamana kadar herşeyi kendileri yapıyorlar. Kodlamayı ise daha sonra şirkete de ortak olacak olan 19 yaşında 2 genç yapmıştı.

2003 ortası derli toplu bir ofis kuruldu ve pazarlama harcamaları artırıldı. eBay ile ilk temas 2004 Ağustos’ta olmuştu. O zaman daha 100,000 kullanıcı vardı. Şirketin gidişi aslında belliydi, o dönemki projeksiyonlar nerdeyse %100 gerçekleşmişti. Doğan Holding‘in pazaryeri.com projesi ile msn sitesine de girmesi ilk rakibi ortaya çıkarıyordu.

2006 Mayıs’ta eBay CEO’su Türkiye’ye geliyor ve büyüleniyordu. eBay Almanya Direktörü Sina Afra’nın 2006 Haziran’da GittiGidiyor ile temasa geçmesinin ardından bir nevi müzakerelere başladılar. Sonuç olarak 2007 yılı Mayıs ayından itibaren ise GittiGidiyor resmi olarak bir eBay ortaklığı oldu.

Şirket hala büyümeye devam ediyor, yapı oldukça büyük. 60 kişiyken, bir senede 101 kişi oldular. Büyüme oldukça çabuk görünüyor.
GittiGidiyor, Türkiye’de bu alanda ilk olmanın avantajını taşımakla birlikte, internet üzerinden kullanıcılar arasında güvenli alışveriş modeli ile de fark yarattı. Kısa denilebilecek bir süre içinde ciddi oranlarla büyüdü.
Bu şirketlerden Google müşteri odaklı, kolay kullanılabilen ve pratik internet çözümleriyle müşterinin gönlünde yer etmeyi başarırken, Starbucks ise sektöre yeni bir yaklaşım getirerek neredeyse yeni bir kültür oluşturmuştur.

Dizayn Grup araştırmaya verdiği önem ve kendi know-how’ını oluşturarak sektörde fark yaratırken, “GittiGidiyor.com” ise değişen ülke koşulları ve piyasadaki bir ihtiyacı zamanında tespit ederek, doğru iş modeliyle başarıya ulaşmıştır.

Başarılı iş modellerinin tamamına yakını yüksek miktarda yaratıcılık içeriyor. Bu nedenle başarılarıyla örnek olan bu şirketlerin buluştuğu ortak payda değişimin kardeş kavramlarından olan “sürekli gelişim” ve “yaratıcılık”tır. Bu şirketler hem iş modeli olarak, hem de yaklaşım olarak yaratıcılığa yüksek değer veren ufku açık şirketlerdir. Teknolojinin ucuzladığı ve artık tüm şirketlerin benzer teknik altyapı ile çalışabildiği yeni düzende, sektörde lider olabilmek ve lider olarak kalabilmek için yaratıcılık artık zorunlu olmuştur.

Şirkette yaratıcılığı tetikleyen bir ortam oluşturmak konusunda Google en uç örneklerden birisi gibi görünüyor. Şirketin son yıllardaki önlenemez çıkışının arkasında çalışmaktan keyif alan, çalışmayı eğlenceli hayatlarının bir parçası haline getirebilen çalışanlar bulunuyor.

Google’da çalışanlar mesailerinin %15’i kadar zamanı özel ilgi alanlarına ayırabiliyor ve şirket çalışanlarına değişik tasarımlarıyla çok cazip çalışma ortamları sunuyor.

Google Zurich Ofisinden Görüntüler